Kennis
Winterhardheid, USDA-zones en het Nederlandse klimaat
Winterhard betekent: deze plant kan de winter buiten overleven op een passende plek. Het betekent niet dat elke nachtvorst onschadelijk is, en niet dat een natte januari hetzelfde is als een droge vriesnacht.
USDA-zones
De USDA-zone deelt gebieden in op de gemiddelde koudste temperatuur. Nederland valt grofweg in zone 8 aan de kust en zone 7 landinwaarts. Een plant voor zone 5 overleeft dus de kou. Een plant voor zone 9 niet betrouwbaar.
De zone zegt niets over nattigheid, wind of een late voorjaarsvorst. Dahlia is niet winterhard in een Nederlandse tuin, ook al is een zachte winter soms net warm genoeg. Lavendel is dat wel, tot de klei haar verzuipt.
Nederlandse klimaatzones
De kust is zachter en winderiger, met zoute lucht. Het oosten en noordoosten hebben koudere nachten en meer kans op strenge vorst. Rivierklei blijft langer nat. Steden zijn warmer dan het omringende land; een beschutte binnenstadstuin haalt soorten die op het platteland afvriezen.
Het KNMI beschrijft het klimaat; een tuinboek dat één minimumtemperatuur voor heel Nederland noemt, versimpelt te ver. Kijk naar je eigen tuin: een border op het noorden achter een schuur is kouder dan een zuidmuur in dezelfde postcode.
Bescherming
- Een laag blad of stro op de bodem beschermt wortels, niet een bloemknop hoog in de lucht.
- Plastic direct op het blad houdt vocht vast en maakt de schade erger.
- Kuipplanten zoals gerbera horen vorstvrij, niet onder een vliesdoek buiten.
- Knoppen van hortensia beschadig je eerder door te snoeien dan door een normale vorst.
- Stamrozen hebben de ent hoog zitten; die vraagt in een strenge periode wel bescherming.
Beschermen is een uitzondering voor een aangekondigde koude nacht of voor een net geplante, nog niet gewortelde struik. Een plant die elk jaar ingepakt moet worden, staat op de verkeerde plek of is de verkeerde soort.
Veelgestelde vragen
Wat betekent USDA-zone 8?
Een gemiddelde minimumtemperatuur grofweg tussen -12 en -7 °C. Veel Nederlandse winters blijven daarboven, sommige nachten in het binnenland duiken eronder.
Is wintergroen hetzelfde als winterhard?
Nee. Wintergroen zegt dat het blad blijft. Winterhard zegt dat de plant de kou overleeft. Een olijf kan wintergroen zijn en alsnog bevriezen.
Wanneer haal je bescherming weg?
Zodra de vorst voorbij is. Laat een vlies niet weken zitten. Planten onder een dichte kap worden slap en schimmelen.
Soorten bij dit onderwerp

Lavandula angustifolia
Lavendel
Echte lavendel is de betrouwbaarste soort voor Nederlandse tuinen. Ze wil volle zon, schrale grond en een snoeibeurt na de bloei. Op natte klei zonder drainage wordt ze houtig en sterft ze in de winter af.
Volle zon · juni, juli en augustus
Foto: Didier Descouens, CC BY-SA 4.0

Dahlia
Dahlia
Dahlia's bloeien van juli tot de eerste nachtvorst, op voorwaarde dat je ze blijft plukken. De knollen zijn niet betrouwbaar winterhard in een natte Nederlandse tuin. Rooien na de eerste vorst is de zekere weg.
Volle zon · juli, augustus, september en oktober
Foto: Muhammad Mahdi Karim, GFDL 1.2

Hydrangea macrophylla
Hortensia
De boerenhortensia bloeit met bollen of schermen van juli tot ver in de herfst. Of ze volgend jaar bloeit, hangt af van de snoei: de meeste oude rassen bloeien op hout van vorig jaar. De kleur verschuift met de zuurgraad van de grond, maar alleen bij roze en blauwe vormen.
Halfschaduw, Volle zon · juli, augustus en september
Foto: kishimoto_toshio, CC BY 4.0

Taxus baccata
Taxus
Taxus is de donkere, wintergroene haag die wél uitloopt op oud hout. Bijna de hele plant is zeer giftig. Alleen het rode vruchtvlees rond het zaad eten vogels; het zaad zelf is giftig. Snoei niet als paarden bij het maaisel kunnen.
Schaduw, Halfschaduw, Volle zon · maart en april
Foto: Sten, CC BY-SA 4.0

Gerbera jamesonii
Gerbera
Gerbera is in Nederland een snijbloem en een kuipplant, geen vaste borderplant. Ze kan niet tegen vorst en niet tegen water op het blad. Op de vaas is een schone snede en ondiep water belangrijk, omdat de steel zacht is.
Volle zon · juni, juli en augustus
Foto: Bernard DUPONT from FRANCE, CC BY-SA 2.0
