Araceae
Gatenplant
Monstera deliciosa
De gatenplant is een sterke klimmer met grote, glanzende bladeren. In huis blijft ze lager dan in het bos, maar een volwassen plant vraagt alsnog een hoek en een mosstok. Ze verdraagt een vergeten gietbeurt beter dan constant natte voeten.
Kenmerken
- Familie
- Araceae
- Hoogte
- 1–3 m in een pot
- Groeiwijze
- Klimmend, met luchtwortels
- Standplaats
- Halfschaduw
- Grond
- Leem
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- Bloeit zelden of onopvallend
- Bloemkleur
- Wit
- Blad
- Hartvormig, Gelobd, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Winterhardheid
- Niet winterhard. Houd de plant boven ongeveer 15 °C.
- In Nederland
- Niet inheems
Oorsprong
Regenwouden van zuidelijk Mexico tot Panama, waar de plant als liaan tegen bomen op klimt.
Uiterlijk
Jonge bladeren zijn hartvormig en gaaf. Pas later komen de diepe insnijdingen en gaten die de soort herkenbaar maken. De stengel is dik, met luchtwortels die vocht en houvast zoeken.
Bladeren
Het blad is hartvormig, de rand is gelobd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: Bloeit zelden of onopvallend. Vrucht: geen opvallende vrucht.
Verzorging
Water geven
Laat de bovenste laag potgrond opdrogen en geef daarna ruim water. Giet overtollig water uit de schotel. In de winter droogt de kluit langzamer, dus wacht langer.
Lichtbehoefte
Helder, indirect licht geeft de grootste bladeren. Een paar uur zon vroeg of laat op de dag kan, felle middagzon achter glas verbrandt het blad.
Temperatuur
Gewone kamertemperatuur is goed. Koude tocht en een plek tegen een ijskoud raam in januari leveren bruine vlekken op.
Voeding
Van april tot september elke twee tot vier weken een lichte dosis kamerplantenvoeding. In de winter niet voeden.
Grond
Luchtige, humusrijke potgrond met wat schors of perliet. De wortels willen vocht vasthouden zonder in een dichte, zure pap te staan.
Snoeien
Knip een te lange rank terug tot net boven een bladknoop. De stek wortelt in water of vochtige grond. Gele bladeren mag je diep wegnemen.
Onderhoud
Stof de bladeren af zodat ze licht vangen. Bind luchtwortels naar een mosstok als je verticale groei wilt. Verpot als de wortels de pot vullen, meestal om de twee jaar.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
De plant bevat calciumoxalaat. Sap en blad irriteren mond en maag bij mensen, honden en katten. Zet haar buiten bereik van knaagdieren en kleine kinderen.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Blad zonder gaten
Jonge planten en planten in te weinig licht maken gave bladeren. Geef meer helder licht en wacht tot de plant ouder is. Gaten ontstaan niet achteraf in een bestaand blad.
Gele bladeren
Een enkel oud blad dat geel wordt, is normaal. Veel gele bladeren tegelijk wijzen bijna altijd op te natte grond of een pot zonder afvoer.
Bruine randen
Droge lucht, te weinig water of verbranding door zon. Verhoog de luchtvochtigheid niet met een volle schotel onder de pot; een bak water in de buurt of groeperen met andere planten werkt beter.
Veelgestelde vragen
Waarom krijgt mijn gatenplant geen gaten?
Gaten komen in nieuwe bladeren van een plant die genoeg licht en leeftijd heeft. Een stek van een jong blad blijft lang gaaf. Zet de plant dichter bij een raam zonder middagzon en geef haar een klimstok.
Is de gatenplant giftig voor katten?
Ja. Kauwen geeft irritatie door calciumoxalaat. Het is zelden dodelijk, maar wel pijnlijk. Kies bij katten die op planten kauwen liever een soort die niet giftig is, en bel een dierenarts bij kwijlen of braken.
Hoe snel groeit een gatenplant?
In een lichte kamer maakt ze in het groeiseizoen ongeveer één nieuw blad per maand. In een donkere hoek staat de groei vrijwel stil en blijven de bladeren klein.
Gerelateerde soorten
Dracaena marginata
Drakenboom
De drakenboom heeft smalle bladeren met een rode rand op een houtige stam. Ze verdraagt droge lucht beter dan een varen en groeit langzaam naar het plafond. Natte voeten en fluoride in water geven bruine punten en bladval.
Halfschaduw · Bloeit zelden of onopvallend
Foto: No machine-readable author provided. B.navez assumed (based on copyright claims)., CC BY-SA 3.0
Crassula ovata
Geldboom
De geldboom is een succulente struik met dikke ovale bladeren. Op een zonnige vensterbank wordt ze houtig en kan ze na jaren kleine witte of roze bloemen geven. Natte, koude grond is het grootste risico.
Volle zon · januari en februari
Foto: Frank Vincentz, CC BY-SA 3.0
Chlorophytum comosum
Graslelie
De graslelie maakt lange bladeren en uitlopers met jonge plantjes. Ze is sterk, verdraagt wisselende verzorging en laat zich makkelijk delen. Bonte vormen hebben iets meer licht nodig dan de groene.
Halfschaduw · mei, juni, juli en augustus
Foto: Juan Carlos Fonseca Mata, CC BY-SA 4.0
Schlumbergera truncata
Kerstcactus
De kerstcactus bloeit in de donkere maanden met bloemen aan het eind van platte leden. Ze wil na de bloei een rust en daarna kortere dagen om opnieuw knop te zetten. Natte voeten zijn funest.
Halfschaduw · januari, november en december
Foto: Empereur Day, CC BY-SA 3.0