Liliaceae
Lelie
Lilium
Lelies groeien uit een bol met losse schubben en bloeien in de zomer met grote bloemen. Ze willen voeten in de koele grond en bloemen in de zon. Het leliehaantje vreet het blad kaal als je niets doet.
Kenmerken
- Familie
- Liliaceae
- Hoogte
- 60–150 cm
- Groeiwijze
- Bolgewas
- Standplaats
- Volle zon, Halfschaduw
- Grond
- Leem, Zand
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- juni, juli en augustus
- Bloemkleur
- Wit, Roze, Oranje, Geel, Rood
- Blad
- Lancetvormig, Glad, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Winterhardheid
- De meeste tuinlelies zijn winterhard op doorlatende grond.
- In Nederland
- Niet inheems
Oorsprong
Het noordelijk halfrond. Tuinlelies zijn vooral Aziatische en Oriëntalse hybriden.
Uiterlijk
Een rechte stengel met smalle bladeren en trechter- of turkse-mutsvormige bloemen. De meeldraden hebben groot, vaak oranje stuifmeel dat vlekt.
Bladeren
Het blad is lancetvormig, de rand is glad en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: juni, juli en augustus. Vrucht: geen opvallende vrucht.
Verzorging
Water geven
Gelijkmatig tijdens de groei. De bol mag niet in het water staan.
Lichtbehoefte
Zon op de bloem, schaduw op de grond door lage buren.
Temperatuur
Winterhard. Een natte winter op klei is het risico.
Voeding
Een beetje kalium als de neuzen opkomen. Te veel stikstof maakt slappe stelen.
Grond
Doorlatend en humusrijk. Plant de bol dieper dan je denkt, vaak 12 tot 15 cm, zodat ze stevig staat.
Snoeien
Haal de meeldraden weg als je de bloem snijdt, tegen de vlekken. Laat het blad aan de plant in de tuin.
Onderhoud
Controleer vanaf mei op rode kevers. Vang ze met de hand en druk de oranje eitjes onder het blad kapot.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Lelies zijn zeer giftig voor katten, ook het stuifmeel en het water in de vaas. Een kleine hoeveelheid kan nierfalen veroorzaken. Zet geen lelies in een huis met katten.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Blad weggevreten
Het leliehaantje. Zonder ingrijpen blijft er een kale stengel over. Handmatig vangen werkt in een kleine tuin beter dan spuiten op een bijenplant.
Knoppen verdrogen
Droogte of een late vorst. Oriëntalse lelies zijn daar gevoeliger voor dan Aziatische.
Veelgestelde vragen
Zijn lelies veilig bij katten?
Nee. Echte lelies (Lilium) en daglelies zijn een spoedgeval als een kat stuifmeel, blad of vaaswater binnenkrijgt. Bel direct een dierenarts. Zet de vaas niet in huis.
Wat is de turkse lelie?
Lilium martagon, een boslelie die in Nederland zeldzaam wild voorkomt en ook als stinzenplant. De grote geurende lelies in boeketten zijn andere hybriden.
Hoe gaat een lelie lang mee op de vaas?
Snijd als de eerste knop kleur toont, verwijder de meeldraden en ververs het water. Reken op een ruime week, omdat de knoppen na elkaar opengaan.
Gerelateerde soorten
Cosmos bipinnatus
Cosmea
Cosmea is een eenjarige met fijn blad en eenvoudige bloemen die blijven komen zolang je ze plukt. Zaai haar na ijsheiligen. Op te rijke grond maakt ze meer blad dan bloem.
Volle zon · juli, augustus, september en oktober
Foto: Joydeep, CC BY-SA 3.0
Dahlia
Dahlia
Dahlia's bloeien van juli tot de eerste nachtvorst, op voorwaarde dat je ze blijft plukken. De knollen zijn niet betrouwbaar winterhard in een natte Nederlandse tuin. Rooien na de eerste vorst is de zekere weg.
Volle zon · juli, augustus, september en oktober
Foto: Muhammad Mahdi Karim, GFDL 1.2
Hydrangea macrophylla
Hortensia
De boerenhortensia bloeit met bollen of schermen van juli tot ver in de herfst. Of ze volgend jaar bloeit, hangt af van de snoei: de meeste oude rassen bloeien op hout van vorig jaar. De kleur verschuift met de zuurgraad van de grond, maar alleen bij roze en blauwe vormen.
Halfschaduw, Volle zon · juli, augustus en september
Foto: kishimoto_toshio, CC BY 4.0
Delphinium elatum
Ridderspoor
Ridderspoor maakt hoge blauwe of witte aren in juni. De plant is giftig en de stengels knakken zonder steun. Op een winderige, natte plek is ze een teleurstelling.
Volle zon · juni en juli
Foto: H. Zell, CC BY-SA 3.0