Ranunculaceae
Nieskruid
Helleborus orientalis
Nieskruid bloeit in de late winter, als er verder weinig open is. De bloemen knikken, het blad is wintergroen en leerachtig. De plant wil rust, schaduw in de zomer en grond die niet uitdroogt.
Kenmerken
- Familie
- Ranunculaceae
- Hoogte
- 30–50 cm
- Groeiwijze
- Wintergroene vaste plant
- Standplaats
- Halfschaduw, Schaduw
- Grond
- Leem, Klei
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- januari, februari, maart en april
- Bloemkleur
- Wit, Roze, Paars
- Blad
- Handvormig, Gezaagd, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Winterhardheid
- Goed winterhard.
- In Nederland
- Niet inheems
Oorsprong
Noordoost-Griekenland, Turkije en de Kaukasus. De tuinplanten zijn meestal hybriden.
Uiterlijk
Handvormig blad en komvormige bloemen in wit, roze of donkerrood, soms gespikkeld. De bloem blijft lang, ook als de kleur vergroent.
Bladeren
Het blad is handvormig, de rand is gezaagd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: januari, februari, maart en april. Vrucht: geen opvallende vrucht.
Verzorging
Water geven
Niet laten uitdrogen in de zomer, als de bloemknoppen voor volgend jaar worden aangelegd.
Lichtbehoefte
Halfschaduw, bijvoorbeeld onder een bladverliezende heester. Winterzon op de bloemen is welkom.
Temperatuur
Winterhard. Sneeuw dekt de bloemen soms tijdelijk af.
Voeding
Een laag bladcompost in de herfst.
Grond
Humusrijk, bij voorkeur niet kurkdroog zand.
Snoeien
Knip in januari lelijk oud blad weg, zodat de bloemen zichtbaar zijn en schimmel minder kans krijgt. Laat gezond blad zitten.
Onderhoud
Niet verplanten. Zaailingen rond de pol zijn variabel van kleur en kun je laten staan of uitdunnen.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Alle delen zijn giftig bij inname en het sap irriteert de huid. Draag handschoenen bij het knippen. Niet de plant voor een gezin met jonge kinderen die alles in de mond stoppen.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Zwarte vlekken op het blad
Een veelvoorkomende bladvlekkenziekte. Knip aangetast blad weg voor de bloei en ruim het op, niet op de compost als je de ziekte wilt beperken.
Geen bloemen
Te droog in de vorige zomer, of een te jonge plant. Bloei komt traag op gang.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen nieskruid en kerstroos?
Kerstroos is Helleborus niger, met witte bloemen rond de jaarwisseling en een hekel aan verstoring. Nieskruid, de oosterse hybriden, bloeit iets later en is in de tuin makkelijker.
Is nieskruid giftig?
Ja. Eten van blad of bloem geeft maag- en hartritmestoornissen. Aanraken is vooral een probleem als sap op de huid komt. Was je handen na het snoeien.
Waarom hangen de bloemen?
Dat hoort bij de soort. De knik beschermt stuifmeel tegen regen. Leg een bloem in je hand om de tekening binnenin te zien, of plant op een verhoging.
Gerelateerde soorten
Iris germanica
Baardiris
De baardiris bloeit in mei met grote bloemen op een wortelstok die boven de grond wil liggen. In de schaduw of in natte klei rot die wortelstok. De gele lis van de slootkant is een andere soort.
Volle zon · mei en juni
Foto: User:GinoMM, CC BY-SA 3.0
Epimedium
Elfenbloem
De elfenbloem bedekt de grond onder bomen met leerachtig blad en bloeit in april met kleine bloemen op dunne steeltjes. Ze groeit langzaam dicht en woekert niet als maagdenpalm. Droge schaduw verdraagt ze beter dan een natte kuil.
Schaduw, Halfschaduw · april en mei
Foto: Maja Dumat, CC BY 2.0
Lamprocapnos spectabilis
Gebroken hartje
Het gebroken hartje bloeit in april en mei met roze hartjes aan een gebogen steel. Na de bloei trekt de plant bovengronds in. Dat is geen dood. De plant is giftig.
Halfschaduw · april en mei
Foto: GT1976, CC BY-SA 4.0
Paeonia lactiflora
Pioenroos
Pioenrozen bloeien kort en uitbundig rond eind mei en begin juni. Ze willen blijven staan: verplanten stelt de bloei jaren uit. Plant de ogen niet dieper dan een paar centimeter onder de grond.
Volle zon, Halfschaduw · mei en juni
Foto: Ulf Eliasson, CC BY-SA 3.0