Cupressaceae
Jeneverbes
Juniperus communis
De jeneverbes is een inheemse naaldstruik met een zeer variabele vorm, van zuil tot kruipend. Wilde struiken op de heide zijn beschermd door hun zeldzaamheid en horen niet te worden uitgegraven. In de tuin vraag je om kweekmateriaal, niet om een plant uit het veld.
Kenmerken
- Familie
- Cupressaceae
- Hoogte
- 1–8 m
- Groeiwijze
- Zeer variabel
- Standplaats
- Volle zon
- Grond
- Zand
- Water
- Laag
- Bloeit
- mei en juni
- Bloemkleur
- Geel
- Blad
- Naaldvormig, Glad, Groen
- Vrucht
- Bes
- Schors
- Schilferend
- Winterhardheid
- Zeer winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Europa, Azië en Noord-Amerika. In Nederland zeldzaam op heide en stuifzand.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Stekende naalden in kransen van drie en besachtige kegels die twee jaar nodig hebben om blauw te worden.
Bladeren
Het blad is naaldvormig, de rand is glad en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: mei en juni. Vrucht: bes. Schors: schilferend.
Verzorging
Water geven
Niet structureel.
Lichtbehoefte
Volle zon.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Niet.
Grond
Arm, droog, doorlatend. Op natte klei een slechte keus.
Snoeien
Zo min mogelijk. De struik loopt slecht uit op oud hout. Knip alleen storende scheuten.
Onderhoud
Verplanten lukt slecht. Zet hem in één keer op de juiste plek.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
De kegelbessen worden als specerij gebruikt, maar de olie en grote hoeveelheden zijn niet ongevaarlijk, zeker niet in de zwangerschap. Dit is geen advies om zelf te gaan doseren. Wilde struiken laat je staan.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Bruin van binnen
Te natte grond of te weinig licht. Dit is geen plant voor een dichte border op klei.
Geen bessen
Mannelijke en vrouwelijke bloemen staan meestal op aparte struiken. Zonder man in de buurt blijven vrouwelijke planten leeg.
Veelgestelde vragen
Mag je jeneverbes plukken op de heide?
Nee. De wilde populaties zijn klein en kwetsbaar. Bessen voor de keuken komen uit de teelt. Uitgraven is verboden.
Is een conifeer in de tuin een jeneverbes?
Meestal niet. De zuilvormige 'Skyrocket' en bodembedekkende jeneverbessen zijn kweekvormen, vaak van andere soorten of selecties. De wilde struik is onregelmatiger.
Hoe oud wordt een jeneverbes?
Op de heide tientallen tot meer dan honderd jaar, bij trage groei. Een struik die er klein uitziet, kan oud zijn. Dat is een reden om hem niet als 'opschot' te zien.
Gerelateerde soorten
Pinus sylvestris
Grove den
De grove den heeft een oranje schors hoog in de kroon en naalden in paren. Hij verdraagt arme zandgrond en wordt op rijkere grond snel een hoge, ijle boom. In een kleine tuin is een den zelden de juiste schaal.
Volle zon · mei
Foto: Mickaël Delcey ( Silverkey ), CC BY-SA 3.0
Taxus baccata
Taxus
Taxus is de donkere, wintergroene haag die wél uitloopt op oud hout. Bijna de hele plant is zeer giftig. Alleen het rode vruchtvlees rond het zaad eten vogels; het zaad zelf is giftig. Snoei niet als paarden bij het maaisel kunnen.
Schaduw, Halfschaduw, Volle zon · maart en april
Foto: Sten, CC BY-SA 4.0
Acer pseudoplatanus
Gewone esdoorn
De gewone esdoorn zaait zich overal uit waar de bodem voedselrijk is. De kroon wordt groot, de wortels zoeken ver. In natuurlijke bossen op arme grond wordt hij soms bestreden omdat hij andere soorten verdringt. In de stad is hij een sterke laanboom.
Volle zon, Halfschaduw · april en mei
Foto: AnRo0002, CC0
Corylus avellana
Hazelaar
De hazelaar bloeit in de winter met gele katjes en geeft noten als er een geschikte bestuiver in de buurt staat. Hij blijft een meerstammige struik, tenzij je hem als boom opkroont. Eekhoorns zijn sneller met oogsten dan de meeste tuiniers.
Volle zon, Halfschaduw · januari, februari en maart
Foto: AnRo0002, CC0