Pinaceae
Grove den
Pinus sylvestris
De grove den heeft een oranje schors hoog in de kroon en naalden in paren. Hij verdraagt arme zandgrond en wordt op rijkere grond snel een hoge, ijle boom. In een kleine tuin is een den zelden de juiste schaal.
Kenmerken
- Familie
- Pinaceae
- Hoogte
- 20–35 m
- Groeiwijze
- Op latere leeftijd een platte, open kroon
- Levensduur
- 150–300 jaar
- Standplaats
- Volle zon
- Grond
- Zand
- Water
- Laag
- Bloeit
- mei
- Bloemkleur
- Geel
- Blad
- Naaldvormig, Glad, Groen
- Vrucht
- Kegel
- Schors
- Schilferend
- Winterhardheid
- Zeer winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Europa en Azië. In Nederland inheems op de Veluwe en in Brabant, en veel aangeplant.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Blauwgrijze naalden van enkele centimeters, kegels die naar beneden wijzen en een schors die van grijs onderaan naar zalmkleurig bovenaan verloopt.
Bladeren
Het blad is naaldvormig, de rand is glad en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: mei. Vrucht: kegel. Schors: schilferend.
Verzorging
Water geven
Niet, behalve een jonge aanplant op extreem droog duinzand in de eerste zomer.
Lichtbehoefte
Volle zon. In de schaduw sterft de onderkroon.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Niet. Mest maakt een den op zand juist slap.
Grond
Arm en doorlatend.
Snoeien
Niet in oud hout snoeien. Dennen lopen niet uit op een kale stam. Vormsnoei beperkt zich tot jonge scheuten, de kaarsen, in het voorjaar.
Onderhoud
Reken op naalden op het dak en op zure strooisellaag waarin weinig ondergroei kiemt.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Niet een voedselplant. Naalden en hars zijn geen thee.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Bruine naalden binnenin
Oude naalden vallen na een paar jaar. Dat is normaal als de jonge scheuten groen blijven. Bruinen van de jonge uiteinden is een ander signaal en vraagt om een betere diagnose dan 'meer water'.
Dennenscheerder
Een rups die loten uitholt. Bij een solitaire tuinboom zelden een reden tot paniek; in productiebos wel een beheeronderwerp.
Veelgestelde vragen
Is de grove den inheems?
Ja, al is een groot deel van de dennenbossen aangeplant voor mijnhout en later voor recreatie. Autochtone populaties zijn niet hetzelfde als een willekeurige plantsoenden.
Kun je een den klein houden?
Nauwelijks. Kaarsen knijpen remt de jeugdgroei, maar de boom wil hoog. Kies voor een kleine tuin een andere soort.
Wat is het verschil met de fijnspar?
De fijnspar heeft korte naalden los rond de twijg en hangende lange kegels. De grove den heeft naalden in tweetallen en een andere schors.
Gerelateerde soorten
Juniperus communis
Jeneverbes
De jeneverbes is een inheemse naaldstruik met een zeer variabele vorm, van zuil tot kruipend. Wilde struiken op de heide zijn beschermd door hun zeldzaamheid en horen niet te worden uitgegraven. In de tuin vraag je om kweekmateriaal, niet om een plant uit het veld.
Volle zon · mei en juni
Foto: Xemenendura, CC BY-SA 4.0
Taxus baccata
Taxus
Taxus is de donkere, wintergroene haag die wél uitloopt op oud hout. Bijna de hele plant is zeer giftig. Alleen het rode vruchtvlees rond het zaad eten vogels; het zaad zelf is giftig. Snoei niet als paarden bij het maaisel kunnen.
Schaduw, Halfschaduw, Volle zon · maart en april
Foto: Sten, CC BY-SA 4.0
Acer pseudoplatanus
Gewone esdoorn
De gewone esdoorn zaait zich overal uit waar de bodem voedselrijk is. De kroon wordt groot, de wortels zoeken ver. In natuurlijke bossen op arme grond wordt hij soms bestreden omdat hij andere soorten verdringt. In de stad is hij een sterke laanboom.
Volle zon, Halfschaduw · april en mei
Foto: AnRo0002, CC0
Corylus avellana
Hazelaar
De hazelaar bloeit in de winter met gele katjes en geeft noten als er een geschikte bestuiver in de buurt staat. Hij blijft een meerstammige struik, tenzij je hem als boom opkroont. Eekhoorns zijn sneller met oogsten dan de meeste tuiniers.
Volle zon, Halfschaduw · januari, februari en maart
Foto: AnRo0002, CC0