Rosaceae
Wilde lijsterbes
Sorbus aucuparia
De wilde lijsterbes blijft relatief klein, bloeit wit en draagt oranje bessen die vogels snel vinden. Hij verdraagt arme grond en wind. De boom wordt niet oud, maar is een van de betere keuzes voor een tuin die geen laanboom kan dragen.
Kenmerken
- Familie
- Rosaceae
- Hoogte
- 8–15 m
- Groeiwijze
- Open, vaak meerstammig
- Levensduur
- 60–80 jaar
- Standplaats
- Volle zon, Halfschaduw
- Grond
- Zand, Leem
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- mei en juni
- Bloemkleur
- Wit
- Blad
- Lancetvormig, Gezaagd, Groen
- Vrucht
- Bes
- Schors
- Glad
- Winterhardheid
- Zeer winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Europa. In Nederland algemeen op zandgronden en in singels.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Oneven geveerd blad, roomwitte schermen en trossen oranje vruchten. De schors is glad en grijsbruin.
Bladeren
Het blad is lancetvormig, de rand is gezaagd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: mei en juni. Vrucht: bes. Schors: glad.
Verzorging
Water geven
Jonge bomen op droog zand in de eerste zomer.
Lichtbehoefte
Zon tot halfschaduw.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Niet.
Grond
Licht en doorlatend. Op zware natte klei korter leven.
Snoeien
Weinig. Haal in de winter alleen schurende takken weg.
Onderhoud
Reken op bessen op de stoep en op zaailingen. Dat hoort bij de soort.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Rauw zijn de bessen wrang en in hoeveelheid maagirriterend. Vogels eten ze wel. Gekookt verwerken komt voor; pitten en grote hoeveelheden rauw fruit laat je staan.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Vruchten vallen op het pad
Kies een andere plek, niet een andere verwachting. Vogels morsen. Een terras direct eronder wordt oranje.
Zwakke stam na storm
Het hout is niet het sterkste. Een scheve, aangetaste boom bij een pad laat je beoordelen.
Veelgestelde vragen
Is de lijsterbes inheems?
Sorbus aucuparia wel. Veel sierlijsterbessen met afwijkend blad of roze bessen zijn andere soorten of cultivars en horen niet in een landschappelijke singel als 'inheems'.
Kun je de bessen eten?
Niet als handvol rauw fruit. Ze zijn wrang. Vogels zijn de bedoelde eters. Wie wil koken, gebruikt rijpe bessen en een betrouwbaar recept, en laat de pitten met rust.
Hoe snel groeit hij?
De eerste jaren vlot, daarna vlakt de groei af. Hij blijft kleiner dan eik, es of beuk en is daardoor eerlijker in een gemiddelde tuin.
Gerelateerde soorten
Tilia cordata
Winterlinde
De winterlinde geurt in juni en juli en zoemt dan van de bijen. Hij verdraagt snoei en wordt daarom als leilinde gebruikt. Bladluizen produceren honingdauw; zet hem niet boven een terras of een auto als plakkerige zomers je storen.
Volle zon, Halfschaduw · juni en juli
Foto: Stefan.lefnaer, CC BY-SA 3.0
Prunus avium
Zoete kers
De zoete kers bloeit wit in april en wordt zonder onderstam een grote boom. Vogels zijn je mede-oogsters. Snoei steenvruchten in de zomer, niet midden in de winter, om loodglans en andere infecties te beperken.
Volle zon · april
Foto: AnRo0002, CC0
Fagus sylvatica
Beuk
De beuk heeft een gladde grijze stam en een dichte kroon die weinig licht doorlaat. Hij verdraagt snoei als haag, maar een volwassen boom verdraagt geen graafwerk op de wortels en geen opeens blootgelegde stam. Droogte van de laatste jaren laat beuken kwijnen.
Halfschaduw, Volle zon · mei
Foto: Steinbergjohann, CC BY-SA 3.0 at
Fraxinus excelsior
Gewone es
De gewone es heeft een open kroon en laat veel licht door, tot de essentaksterfte toeslaat. Die schimmelziekte maakt aanplant op dit moment een risico. Plant niet automatisch een es omdat hij inheems is; kijk naar de gezondheid van essen in de buurt.
Volle zon · april en mei
Foto: No machine-readable author provided. MPF assumed (based on copyright claims)., CC BY 2.5