Viburnaceae
Gewone vlier
Sambucus nigra
De gewone vlier groeit snel, bloeit in juni met roomwitte schermen en draagt zwarte bessen. Rauw zijn de bessen ongeschikt om te eten. De struik hoort op rijke grond en zaait zich uit waar vogels de pitten laten vallen.
Kenmerken
- Familie
- Viburnaceae
- Hoogte
- 3–7 m
- Groeiwijze
- Meerstammige struik
- Standplaats
- Volle zon, Halfschaduw
- Grond
- Klei, Leem
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- juni en juli
- Bloemkleur
- Wit
- Blad
- Ovaal, Gezaagd, Groen
- Vrucht
- Bes
- Schors
- Kurkachtig
- Winterhardheid
- Winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Europa. In Nederland algemeen op voedselrijke, verstoorde grond.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Tegenoverstaande, oneven geveerde bladeren en vlakke bloemschermen. Het merg in de tak is wit en zacht. De bessen hangen in het najaar donkerpaars.
Bladeren
Het blad is ovaal, de rand is gezaagd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: juni en juli. Vrucht: bes. Schors: kurkachtig.
Verzorging
Water geven
Niet bijzonder, zolang de grond niet kurkdroog zand is.
Lichtbehoefte
Zon voor meer bloei, halfschaduw wordt verdragen.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Op arme grond wat compost. Op puinhopen groeit hij zonder hulp.
Grond
Voedselrijk.
Snoeien
Oude takken in de winter tot de grond weghalen. De mooiste bloei zit op jong hout. Een vlier die je nooit snoeit, wordt een wirwar.
Onderhoud
Wied zaailingen jong. De struik is geen boom voor boven een terras: de bessen vlekken.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Rauwe bessen, blad en bast veroorzaken maagklachten. Gekookte rijpe bessen worden traditioneel verwerkt; bladeren en rauw fruit niet. Laat kinderen niet van de struik eten.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Zwarte luis
Bijna elk voorjaar op de jonge scheuten. De struik groeit erdoorheen. Lieveheersbeestjes volgen. Niet spuiten op een bloeiende inheemse struik.
Takken die omvallen
Het hout is bros en het merg zacht. Snoei oude, zware stammen weg voor ze scheuren.
Veelgestelde vragen
Zijn vlierbessen eetbaar?
Rauw niet. Rijpe bessen worden gekookt in sap en jam. Blad, bast en onrijpe bessen laat je staan. Dit is geen receptenpagina en geen medisch advies.
Is vlier een boom?
Meestal een meerstammige struik. In deze gids staat hij bij de Nederlandse houtige soorten omdat hij in heggen en bosranden dezelfde rol speelt als kleine bomen.
Welke vlier is inheems?
Sambucus nigra. De peterselievlier en paarsbladige vormen zijn tuinselecties. Bergvlier is een andere soort.
Gerelateerde soorten
Crataegus monogyna
Eenstijlige meidoorn
De eenstijlige meidoorn is een doornige inheemse struik of kleine boom. Hij bloeit wit in mei en draagt rode vruchten. In een heg biedt hij nestgelegenheid. Plant hem niet naast een pad zonder te rekenen op de doorns.
Volle zon, Halfschaduw · mei
Foto: AnRo0002, CC0
Clematis vitalba
Bosrank
De wilde bosrank slingert door heggen en bedekt zich in de nazomer met een waas van zaden. In een kleine tuin is ze te sterk. Voor een pergola kiezen veel mensen een grootbloemige hybride; die vraagt een andere snoei dan deze soort.
Volle zon, Halfschaduw · juli, augustus en september
Foto: AnRo0002, CC0
Rubus fruticosus
Braam
De braam is een inheemse, stekelige struik die op tweejarig hout vrucht draagt. Wilde bramen horen in de heg. In de tuin kies je een ras en houd je de uitlopers bij, anders neemt ze de border over.
Volle zon, Halfschaduw · juni en juli
Foto: AnRo0002, CC0
Anthriscus sylvestris
Fluitenkruid
Fluitenkruid bloeit in mei met witte schermen langs de berm. Het lijkt op andere schermbloemen, waaronder de dodelijk giftige gevlekte scheerling. Niet plukken om te eten, niet als peterselie gebruiken.
Halfschaduw, Volle zon · mei en juni
Foto: AnRo0002, CC0